Jeśli spojrzysz na Biokovo z Riwiery Makarskiej, najpierw zobaczysz ogromną ścianę skalną. Wydaje się, że góra wznosi się niemal bezpośrednio za nadmorskimi miastami. Ale między skałami, na kamienistych płaskowyżach i w małych dolinach kryje się świat, którego wielu urlopowiczów nigdy nie pozna.
Nadal tam są: stare kamienne domy, małe chatki pasterskie, opuszczone gospodarstwa i całe osady, które natura powoli odzyskuje. Niektóre domy nadal mają dachy, w innych pozostały tylko ściany. Pomiędzy nimi znajdują się stare zbiorniki wodne, studnie, suche kamienne ściany i wąskie ścieżki.
To nie są zwykłe ruiny. Budynki te opowiadają historię tego, jak ludzie żyli, pracowali i przetrwali na Biokovo. Na długo zanim Riwiera stała się znanym kierunkiem wakacyjnym, góry były ważną częścią życia mieszkańców wybrzeża.
A czasami dopiero tam zdajesz sobie sprawę, ile historii kryje się w tym krajobrazie.
Biokovo to nie tylko góra – to było miejsce pracy
Dzisiaj wielu odwiedzających kojarzy Biokovo ze wędrówkami, punktami widokowymi i Skywalk. Kiedyś góra miała zupełnie inne znaczenie.
Dla mieszkańców Makarskiej, Podgory, Tučepi i okolicznych wsi Biokovo było przez wieki miejscem pozyskiwania pożywienia i opieki nad zwierzętami. W małych żyznych dolinach pomiędzy krasem uprawiano rolnictwo. Uprawiano ziemniaki i zboże, zwierzęta wypasano na pastwiska, a wodę zbierano w cysternach i naturalnych basenach.
Szczególnie ważna była hodowla zwierząt.
Na początku XX wieku, według informacji z parku przyrody, na Biokowie przebywało ponad 600 pasterzy i pastereczek. Wielu z nich pochodziło z nadmorskich miast, zwłaszcza z Podgory i Tučepi. W porze suchej zwierzęta sprowadzano na pastwiska w wyższych górach.
W tym celu tworzono sezonowe osady. Ludzie niekoniecznie mieszkali tam przez cały rok, ale podążali za rytmem pór roku i rolnictwa.
To również wyjaśnia, dlaczego obecnie w niektórych miejscach w górach można znaleźć całe grupy kamiennych domów, mimo że nigdzie nie widać większego miasta.
Podglogovik: Opuszczona wioska z niezwykłą historią
Jednym z najciekawszych miejsc jest Podglogovik. Dawna osada pasterska znajduje się na obszarze Biokovo i jest uważana za jedną z największych i najlepiej zachowanych historycznych, sezonowych osad hodowlanych w górach.
Tutaj nadal można zobaczyć, jak zorganizowana była taka górska wioska. Znajdowały się tam proste budynki mieszkalne, zabudowania gospodarcze, zbiorniki wodne, studnie, cysterny i klepiska. Szczególnie cenne dla ludzi były niewielkie tereny rolnicze pomiędzy kamienistymi zboczami.
Każde miejsce miało jakąś funkcję. Budynki nie miały służyć jako domy wakacyjne ani jako romantyczne miejsca wypoczynku w górach. Stanowiły część przemyślanego systemu, który umożliwiał ludziom życie w górach.
W prostych domach ludzie i zwierzęta czasami mieszkali pod jednym dachem. Było to praktyczne i zapewniało ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Ściany wykonano z kamienia dostępnego lokalnie. Budynki wtapiały się w krajobraz, zamiast go zmieniać.
Wraz z upadkiem tradycyjnej hodowli zwierząt, osady te stopniowo traciły swoją funkcję. W XX wieku wiele z nich zostało opuszczonych.
Dziś Podglogovik jest niemym świadkiem tego dawnego stylu życia.
Życie pasterzy: ciężka praca, mało komfortu i silna wspólnota
Nie należy wyobrażać sobie życia na Biokovie zbyt romantycznie.
Nie było nowoczesnych dróg, supermarketów ani wygodnych domów. Wodę trzeba było zbierać i używać ostrożnie. Jedzenie było proste. Ludzie byli zależni od zwierząt, upraw i znajomości przyrody.
Dieta często składała się z kapusty, polenty i tam okazjonalnie dostarczano mięsa i mleka. Życie było wymagające fizycznie i w dużym stopniu zależne od warunków pogodowych.
Szczególnie interesujący jest fakt historyczny: według parku przyrody około dwa razy więcej kobiet niż mężczyzn pracowało jako pasterze, podczas gdy mężczyźni często pracowali na polach w dolinach.
A jednak życie nie składało się tylko z pracy.
Po długim czasie w ciągu dnia pasterze spotykali się przy ognisku, rozmawiali, grali muzykę, tańczyli i bawili się. Opowieści o wróżkach i wilkołakach były również częścią tradycji ustnej.
Gdy spacerujesz po pozostałościach takich osad, trudno sobie wyobrazić te wieczory. Ale właśnie to czyni te miejsca wyjątkowymi: ściany pozostały, głosy zniknęły.
